Bu yazıda
  1. Diyarbakır'da gezilecek 12 yer
  2. Suriçi yürüyüş rotası: Dağkapı'dan Keçi Burcu'na
  3. Diyarbakır çevresinde gezilecek yerler
  4. Diyarbakır'da akşam ne yapılır?
  5. Diyarbakır'ı gezmeye kaç gün yeter?
  6. Sık sorulan sorular

Kısa cevap

Diyarbakır'da ilk görülecekler: surlar ve Keçi Burcu, Ulu Cami, Hasan Paşa Hanı, İçkale Müze Kompleksi ve Dört Ayaklı Minare. Hepsi Suriçi'nde, yürüme mesafesinde. Şehir dışında Zerzevan Kalesi ile Eğil birer yarım gün ister.

Diyarbakır'da gezilecek 12 yer

Listeyi ilgine göre süzebilirsin. İlk dokuz durak Suriçi'nde; onuncusu surların hemen dışında, son ikisi için araç gerekiyor.

Mardinkapı

1. Diyarbakır Surları ve Keçi Burcu

Siyah bazalttan örülmüş surlar eski şehri yaklaşık 5,8 kilometre boyunca çevreler; üzerinde 82 burç ve dört ana kapı var: Dağkapı, Urfakapı, Mardinkapı ve Yenikapı. 2015'te Hevsel Bahçeleri'yle birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi.

Surları görmek için en iyi nokta Mardinkapı'nın yanındaki Keçi Burcu. Burçların en eskisi ve en büyüğü sayılıyor; terasından aşağıda Hevsel Bahçeleri, Dicle ve On Gözlü Köprü tek bakışta görünüyor.

Ayıracağın süre
1,5–2 saat
Ücret
Ücretsiz
Saatler
Gün ışığında git

İpucu: Surların üstünde korkuluk yok ve bazalt taş kaygan; kenara yaklaşma, çocukların elini bırakma. Gün batımına yakın saat hem ışık hem serinlik için en iyisi.

Haritada aç
Diyarbakır surlarındaki Keçi Burcu
Fotoğraf: Kaya Elifnur 72 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Gazi Caddesi

2. Diyarbakır Ulu Camii

Anadolu'nun en eski camilerinden. Şehir 639'da alındığında merkezdeki büyük kilise camiye çevrildi; bugünkü yapı ağırlıklı olarak 11. ve 12. yüzyıl onarımlarının eseri ve planı Şam'daki Emevi Camii'ni andırıyor.

Asıl görülecek yer avlusu: iki katlı revaklar, Roma döneminden devşirilmiş sütunlar, kûfi yazılı kuşaklar. Avludaki güneş saati ve bitişikteki Mesudiye Medresesi'ni de atlama.

Ayıracağın süre
30–45 dakika
Ücret
Ücretsiz
Saatler
Namaz vakitleri dışında ziyaret et

İpucu: Avlunun fotoğrafı için sabah erken saat ideal; öğleden sonra hem kalabalık hem ışık sert.

Haritada aç
Diyarbakır Ulu Camii'nin avlusu
Fotoğraf: Cemallamec · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Gazi Caddesi

3. Hasan Paşa Hanı

Ulu Cami'nin tam karşısında, 1570'lerde Vezirzade Hasan Paşa'nın yaptırdığı iki katlı kervansaray. Siyah bazalt ve beyaz kalker şeritli duvarları Diyarbakır mimarisinin imzası.

Bugün hanın avlusu ve üst kat revakları kahvaltıcılarla dolu; alt katta gümüşçüler, halıcılar ve bir kitapçı var. Diyarbakır kahvaltısının adresi burası; ayrıntısı ne yenir rehberinde.

Ayıracağın süre
1 saat (kahvaltıyla 2 saat)
Ücret
Girmek ücretsiz

İpucu: Hafta sonu sabahları masa için sıra oluyor. Ya hafta içi git ya da dokuzdan önce orada ol.

Haritada aç
Hasan Paşa Hanı'nın avlusu ve revakları
Fotoğraf: Dosseman · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
İçkale

4. İçkale ve Arkeoloji Müzesi

Surların kuzeydoğu köşesindeki iç kale, şehrin ilk kurulduğu yer. Eski adliye, cezaevi ve kolordu binaları onarılıp 2015'te müze kompleksine dönüştürüldü; arkeoloji müzesi bölgenin Paleolitik'ten Osmanlı'ya uzanan buluntularını sergiliyor.

Aynı avluda Saint George Kilisesi, sahabe türbeleriyle bilinen Hz. Süleyman Camii ve Artuklu Sarayı'nın kalıntıları var. Terastan Dicle vadisi görünüyor.

Ayıracağın süre
1,5–2 saat
Ücret
Müzekart geçerli
Nasıl gidilir
Dağkapı'dan yürüyerek 10–12 dakika

İpucu: Müze binaları birbirinden ayrı; hepsini gezmeden çıkma. Öğle sıcağında gölgelik tek sığınak burası.

Haritada aç
İçkale'de müzeye dönüştürülen bazalt bina
Fotoğraf: Dosseman · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Yenikapı Sokağı

5. Dört Ayaklı Minare

Şeyh Mutahhar Camii'nin 1500 dolaylarında, Akkoyunlu döneminde yapılan minaresi sokağın ortasında, dört yekpare bazalt sütunun üzerinde duruyor. Altından rahatça yürüyüp geçiliyor; sütunların arasından yedi kez geçenin dileğinin kabul olacağına inanılır.

Hemen yanında Mar Petyun Keldani Kilisesi, bir sokak ötesinde Surp Giragos var; üçü birlikte on beş dakikalık bir yürüyüş.

Ayıracağın süre
15 dakika
Ücret
Ücretsiz
Haritada aç
Sokağın ortasında dört sütunun üzerinde duran minare
Fotoğraf: H.H.ALMAS · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Sur

6. Surp Giragos Ermeni Kilisesi

Yedi sunağıyla Orta Doğu'nun en büyük Ermeni kiliselerinden biri. Uzun yıllar harabe halinde kaldıktan sonra 2011'de onarıldı, 2015–2016'da yeniden ağır hasar gördü ve ikinci bir restorasyonun ardından 7 Mayıs 2022'de tekrar açıldı.

Bazalt kemerlerin taşıdığı geniş ahşap tavan ve çan kulesi görülmeye değer. Cemaat küçük olduğu için ayin seyrek; çoğu gün ziyaretçi olarak sessizce gezebiliyorsun.

Ayıracağın süre
20–30 dakika
Ücret
Ücretsiz; bağış kutusu var
Saatler
Gündüz saatlerinde açık, saatler değişebiliyor
Haritada aç
Surp Giragos Kilisesi'nin kemerli iç mekânı
Fotoğraf: R Prazeres · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Sur

7. Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi

Kökeni 3. yüzyıla dayanan, hâlâ ibadete açık Süryani Ortodoks kilisesi. Yüksek duvarların ardındaki avlusu, ahşap oymalı kapıları ve sunağıyla Suriçi'nin en sakin köşelerinden.

Diyarbakır'ın Süryani cemaati bugün birkaç aileden ibaret; kilise onların emeğiyle ayakta. İçeride sessiz ol, fotoğraf çekmeden önce izin iste.

Ayıracağın süre
20–30 dakika
Ücret
Ücretsiz; bağış bırakabilirsin
Saatler
Kapı kapalı olabilir; gündüz saatlerinde görevli ziyaretçi alıyor
Haritada aç
Meryem Ana Kilisesi'nin kubbesi
Fotoğraf: Adam Jones · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Sur

8. Cahit Sıtkı Tarancı Evi ve Diyarbakır evleri

‘Otuz Beş Yaş’ şiirinin şairi Cahit Sıtkı Tarancı'nın doğduğu ev, 1733'te yapılmış tipik bir Diyarbakır evi: ortada havuzlu avlu, çevresinde yazlık, kışlık ve baharlık bölümler. Bazalt duvarları süsleyen beyaz bezemeye ‘cas’ deniyor.

Ev bugün şairin eşyalarının da sergilendiği etnografya müzesi. Aynı sokaklarda Ziya Gökalp Müzesi ile kent müzesine çevrilen Cemil Paşa Konağı da var; üçü de aynı ev tipinin farklı ölçekleri.

Ayıracağın süre
30–45 dakika
Ücret
Müzekart geçerli (Ziya Gökalp Müzesi dahil)

İpucu: Bu müzelerde zaman zaman onarım oluyor; gitmeden o gün açık olup olmadığına bak.

Haritada aç
Cahit Sıtkı Tarancı Evi'nin avlusu
Fotoğraf: Kaya Elifnur 72 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Sur

9. Sülüklü Han

1683 tarihli küçük bir han. Asmaların gölgelediği avlusu bugün şehrin en sevilen kahve duraklarından; yürüyüş rotasının sonunda oturup soluklanmak için birebir.

Buraya menengiç kahvesi içmeye gelinir. Akşamları kalabalıklaşır, bazı geceler canlı müzik olur.

Ayıracağın süre
45 dakika
Ücret
Girmek ücretsiz
Haritada aç
Akşam saatinde Sülüklü Han'ın avlusu
Fotoğraf: Dosseman · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Dicle kıyısı

10. Hevsel Bahçeleri ve On Gözlü Köprü

Surlarla Dicle arasında uzanan Hevsel Bahçeleri, binlerce yıldır şehrin sebzesinin ve meyvesinin yetiştiği yaklaşık 700 hektarlık verimli arazi; 180'den fazla kuş türüne de ev sahipliği yapıyor. Bahçeleri en iyi yukarıdan, Keçi Burcu'ndan görürsün.

Bahçelerin güney ucundaki On Gözlü Köprü, 1065'te Mervaniler döneminde yapılmış on kemerli bazalt köprü. Çevresindeki çay bahçeleri akşamüstü dolar.

Ayıracağın süre
1–1,5 saat
Ücret
Ücretsiz
Nasıl gidilir
Mardinkapı'dan yaklaşık 3 kilometre; taksiyle 10 dakika

İpucu: Yürüyerek inmek mümkün ama dönüş yokuş ve yazın gölge yok; inişi yürü, dönüşü taksiyle yap.

Haritada aç
Dicle Nehri ve kıyısındaki Hevsel Bahçeleri
Fotoğraf: Bjørn Christian Tørrissen · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Çınar

11. Zerzevan Kalesi ve Mithras Tapınağı

Diyarbakır–Mardin yolunun kenarındaki tepede, Roma İmparatorluğu'nun doğu sınırını koruyan askeri yerleşim. 3. ile 7. yüzyıllar arasında kullanıldı; surlar, gözetleme kulesi, kilise, sarnıçlar ve kaya mezarları ayakta.

Kaleyi dünyaya tanıtan şey 2017'de bulunan yeraltındaki Mithras Tapınağı oldu: bu gizemli Roma inancının en iyi korunmuş mabetlerinden biri. Alan 2020'den beri UNESCO Geçici Listesi'nde ve 2025'te 370 bin kişi gezdi.

Ayıracağın süre
1,5–2 saat + yol
Ücret
Son bilgiye göre ücretsiz; girişte teyit et
Saatler
Her gün yaklaşık 08:00–18:00
Nasıl gidilir
Merkeze yaklaşık 45 kilometre; araçla 40–45 dakika. Toplu taşıma için ulaşım rehberine bak

İpucu: Otoparktan kaleye yokuş yukarı yürünüyor ve tepede gölge yok. Yazın sabah erken ya da gün batımına doğru git; su ve şapka al.

Haritada aç
Zerzevan Kalesi'ndeki kilise kalıntıları
Fotoğraf: Chansey · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Eğil

12. Eğil: kral mezarları ve tekne turu

Merkezin yaklaşık 50 kilometre kuzeyinde, Dicle Baraj Gölü'nün kıyısındaki ilçe. Kayalığın üzerindeki kalenin duvarında bir Asur kral kabartması, gölün kıyısında ise kayaya oyulmuş anıt mezarlar var.

Mezarları en iyi sudan görürsün: iskeleden kalkan tekneler vadinin içinde kısa bir tur atıyor. İlçe aynı zamanda bir inanç durağı; Hz. Zülkifl ve Hz. Elyesa'nın makamlarının bulunduğu Peygamberler Türbesi buraya çok ziyaretçi çekiyor.

Ayıracağın süre
Yarım gün
Ücret
Kale ücretsiz; tekne turu ücretli, binmeden fiyatı sor
Nasıl gidilir
Araçla yaklaşık 50 dakika; ilçe minibüsleri de var

İpucu: Tekneler dolunca kalkıyor; hafta içi sakin günlerde beklemek gerekebilir.

Haritada aç
Eğil'de baraj gölünün kıyısındaki kayalıklar
Fotoğraf: Vincent Vega · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Suriçi yürüyüş rotası: Dağkapı'dan Keçi Burcu'na

Suriçi'nin ana omurgası, Dağkapı'dan Mardinkapı'ya inen Gazi Caddesi. Aşağıdaki sıra hep yokuş aşağı ilerliyor ve duraklarla birlikte 5–6 saat sürüyor; kahvaltıyı Hasan Paşa Hanı'na, gün batımını Keçi Burcu'na denk getir.

  1. DağkapıBaşlangıç; surların kuzey kapısı
  2. İçkale ve Arkeoloji MüzesiYürüyerek 10–12 dakika
  3. Ulu Camiİçkale'den 10 dakika
  4. Hasan Paşa HanıCaminin tam karşısı; kahvaltı molası
  5. Dört Ayaklı MinareHandan 5 dakika
  6. Surp Giragos KilisesiBir sokak ötede
  7. Cahit Sıtkı Tarancı EviGazi Caddesi'nin karşı tarafında, 10 dakika
  8. Meryem Ana KilisesiAra sokaklardan 8–10 dakika
  9. Keçi BurcuMardinkapı'da; gün batımı
Rotayı Google Haritalar’da aç

Yolun bir yerinde Sülüklü Han'da kahve molası ver; Hasan Paşa Hanı'na ve Dört Ayaklı Minare'ye birkaç dakika mesafede.

Diyarbakır çevresinde gezilecek yerler

Zerzevan Kalesi Mardin yolunun üzerinde olduğu için en pratik plan, Diyarbakır'dan Mardin'e geçerken uğramak: bavullar arabada, bir buçuk saatlik mola. Eğil ters yönde, kuzeyde; onu ayrı bir yarım güne koy.

Vaktin varsa iki durak daha: Silvan yakınlarındaki Malabadi Köprüsü, 1147'de Artuklular döneminde yapılmış ve yaklaşık 40 metrelik tek kemeriyle taş köprülerin en geniş açıklıklılarından biri; merkeze 100 kilometre kadar. Şehrin hemen dışında, Dicle'ye bakan Gazi Köşkü ise Akkoyunlu döneminden kalma bir bağ köşkü; girişi ücretsiz, bahçesi çay içmek için güzel.

Malabadi Köprüsü'nün tek kemeri
Fotoğraf: Kaya Elifnur 72 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Diyarbakır'da akşam ne yapılır?

Gün batımını Keçi Burcu'nda ya da On Gözlü Köprü'nün çevresindeki çay bahçelerinde karşıla. Hava kararınca Gazi Caddesi ve hanlar canlanır; Sülüklü Han'da menengiç kahvesi iyi bir kapanış.

Akşam yemeği için Suriçi'ndeki esnaf lokantaları erken kapanabiliyor. Geç saatte yemek yiyeceksen Yenişehir tarafındaki Ofis semti daha hareketli; adresler Diyarbakır'da ne yenir rehberinde.

Diyarbakır'ı gezmeye kaç gün yeter?

Suriçi için dolu dolu bir gün, Zerzevan ve Dicle kıyısı için ikinci bir gün yeterli. Gün gün plan Diyarbakır'da kaç gün kalınır yazısında; şehre nasıl geleceğini ve içinde nasıl dolaşacağını ulaşım rehberinde anlattım.

Sık sorulan sorular

Diyarbakır surları kaç kilometre?

Dış surların uzunluğu yaklaşık 5,8 kilometre; üzerinde 82 burç ve dört ana kapı var. Surlar 2015'te Hevsel Bahçeleri'yle birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.

Diyarbakır'da Müzekart nerelerde geçiyor?

İçkale'deki Diyarbakır Arkeoloji Müzesi, Cahit Sıtkı Tarancı Evi ve Ziya Gökalp Müzesi Müzekart'la geziliyor. Surlar, camiler, kiliseler ve hanlar zaten ücretsiz.

Diyarbakır'da ücretsiz gezilecek yerler hangileri?

Surlar ve Keçi Burcu, Ulu Cami, Hasan Paşa Hanı, Dört Ayaklı Minare, Surp Giragos ve Meryem Ana kiliseleri, Sülüklü Han, Hevsel Bahçeleri ile On Gözlü Köprü ücretsiz.

Zerzevan Kalesi Diyarbakır'a kaç kilometre?

Yaklaşık 45 kilometre; Çınar ilçesinde, Diyarbakır–Mardin yolunun üzerinde. Araçla 40–45 dakika sürüyor.

Diyarbakır yürüyerek gezilir mi?

Suriçi'ndeki bütün duraklar yürüyerek gezilir; Dağkapı'dan Mardinkapı'ya yürümek 25 dakika kadar. On Gözlü Köprü, Zerzevan ve Eğil için araç ya da taksi gerekiyor.

Görsel kaynakları

Bu sayfadaki fotoğraflar Wikimedia Commons’tan alındı ve kendi lisanslarının gerektirdiği biçimde, fotoğrafçı adı ve lisans belirtilerek kullanıldı. Her bağlantı fotoğrafın Commons’taki özgün sayfasını açıyor.